Η υποχρέωση υποβολής «δημόσιας δήλωσης στοιχείων φορολογίας εισοδήματος» από ελληνικές θυγατρικές εταιρείες και υποκαταστήματα τελικών μητρικών εταιρειών τρίτων χωρών εισήχθη στο ελληνικό δίκαιο με τον Νόμο 5066/2023 (για την τροποποίηση του Νόμου 4548/2018), ενσωματώνοντας την Οδηγία 2013/34/ΕΕ (όπως αυτή τροποποιήθηκε με την Οδηγία 2021/2101/ΕΕ).
Ειδικότερα, με την εισαγωγή των άρθρων 157Α έως 157Η και 180Α στον Νόμο 4548/2018, καθιερώνεται ένα σύστημα δημόσιας έκθεσης ανά χώρα (public country-by-country reporting), το οποίο αφορά μεγάλους πολυεθνικούς ομίλους με ενοποιημένα έσοδα που υπερβαίνουν τα 750 εκατομμύρια ευρώ για 2 διαδοχικές χρήσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, οι κατά τα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα μεσαίες και μεγάλες θυγατρικές εταιρείες που είναι εγκατεστημένες στην Ελλάδα και ελέγχονται από τελικές μητρικές επιχειρήσεις εγκατεστημένες σε τρίτες (δηλ. εκτός Ε.Ε.) χώρες, υποχρεούνται να καταρτίζουν και να δημοσιοποιούν δήλωση που περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με τη φορολογική θέση του ομίλου σε παγκόσμιο επίπεδο. Αντίστοιχη υποχρέωση επιβάλλεται και στα υποκαταστήματα τελικών μητρικών επιχειρήσεων τρίτων χωρών που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, υπό τις ίδιες ουσιαστικές προϋποθέσεις ως προς το μέγεθος του ομίλου, όταν τα ίδια εμφανίζουν καθαρό ύψος κύκλου εργασιών άνω των 10 εκατομμυρίων ευρώ για καθένα από τα τελευταία 2 διαδοχικά οικονομικά έτη.
Σε περίπτωση κατά την οποία, έπειτα από σχετικό αίτημά τους, η αλλοδαπή τελική μητρική οντότητα δεν παρέχει τις απαιτούμενες πληροφορίες, η θυγατρική ή το υποκατάστημα υποχρεούνται τα ίδια να καταρτίσουν και να δημοσιοποιήσουν τη δήλωση με βάση όσα στοιχεία έχουν στην κατοχή τους, συνοδευόμενη από ρητή ενημερωτική δήλωση ότι η αλλοδαπή εταιρεία δεν παρείχε όλα τα απαραίτητα στοιχεία.
Η δημόσια δήλωση στοιχείων φορολογίας εισοδήματος περιέχει πληροφορίες που αφορούν στο σύνολο των δραστηριοτήτων της αλλοδαπής εταιρείας, συμπεριλαμβανομένων όλων των συνδεδεμένων επιχειρήσεων, που ενοποιούνται στις οικονομικές καταστάσεις για το αντίστοιχο οικονομικό έτος.
Οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στη δήλωση αποτελούνται από:
- την επωνυμία της μητρικής εταιρείας, το οικονομικό έτος, το νόμισμα και, κατά περίπτωση, κατάλογο συγκεκριμένων θυγατρικών επιχειρήσεων, που έχουν ενσωματωθεί στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις,
- σύντομη περιγραφή της φύσης των δραστηριοτήτων τους,
- τον αριθμό των εργαζομένων που απασχολούνται,
- τα έσοδα, τα οποία περιλαμβάνουν συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη, και υπολογίζονται με συγκεκριμένες προσαρμογές,
- το ύψος των κερδών ή ζημιών προ φόρων εισοδήματος,
- το ύψος του οφειλόμενου φόρου εισοδήματος,
- το ύψος του φόρου εισοδήματος, ο οποίος καταβλήθηκε σε ταμειακή βάση και
- το ποσό των συσσωρευμένων κερδών στο τέλος του σχετικού οικονομικού έτους.
Η υποχρέωση δεν υφίσταται όταν η αλλοδαπή εταιρεία καταρτίζει δήλωση στοιχείων φορολογίας εισοδήματος με περιεχόμενο σύμφωνο με τα ανωτέρω και πληροί τα ακόλουθα κριτήρια:
α) καθίσταται προσβάσιμη στο κοινό, δωρεάν και σε ηλεκτρονικό μορφότυπο αναφοράς, που είναι μηχανικώς αναγνώσιμος μέσω του δικτυακού τόπου της και έχει εκδοθεί σε τουλάχιστον μία από τις επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης το αργότερο 12 μήνες από την ημερομηνία ολοκλήρωσης της χρήσης, για την οποία συντάσσεται η δήλωση και
β) προσδιορίζει την επωνυμία και την καταστατική έδρα μιας μεμονωμένης θυγατρικής επιχείρησης ή το όνομα και τη διεύθυνση ενός μεμονωμένου υποκαταστήματος, τα οποία διέπονται από το δίκαιο κράτους-μέλους και έχουν δημοσιεύσει δήλωση.
Ως προς τη διαδικασία δημοσίευσης, η δήλωση στοιχείων φορολογίας εισοδήματος και η ενημερωτική δήλωση σχετικά με την παράλειψη της αλλοδαπής οντότητας να παράσχει τα απαιτούμενα στοιχεία υποβάλλεται στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.) και καθίσταται δημόσια προσβάσιμη επ’ αόριστον, εντός προθεσμίας 12 μηνών από τη λήξη της αντίστοιχης διαχειριστικής χρήσης είτε στην ελληνική είτε στην αγγλική γλώσσα. Παράλληλα, προβλέπεται υποχρέωση ανάρτησης ενημέρωσης σχετικά με τη δημοσίευση στο Γ.Ε.ΜΗ. και στον ιστότοπο της ελληνικής οντότητας.
Την ευθύνη για την κατάρτιση, την ακρίβεια και τη δημοσίευση της δήλωσης φέρουν τα μέλη διοίκησης της ελληνικής εταιρείας, ενώ ο νόμιμος ελεγκτής υποχρεούται στη σχετική έκθεση ελέγχου να αναφέρεται αν, για το οικονομικό έτος που προηγείται του οικονομικού έτους για το οποίο έχουν καταρτισθεί οι ελεγχόμενες οικονομικές καταστάσεις, η επιχείρηση όφειλε να δημοσιεύσει δημόσια δήλωση στοιχείων φορολογίας εισοδήματος και, στην περίπτωση αυτή, αν η δήλωση δημοσιεύθηκε σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις.
Τέλος, τα μέλη διοίκησης που παραβιάζουν τις υποχρεώσεις δημοσίευσης τιμωρούνται με πρόστιμο από 10.000 έως 100.000 ευρώ έκαστο. Για την επιμέτρηση του προστίμου λαμβάνονται υπόψη, ιδίως, ο κύκλος εργασιών της υπόχρεης οντότητας, η οικονομική κατάσταση του παραβάτη και η επανάληψη της παράβασης από το ίδιο πρόσωπο.
Η θέσπιση της υποχρέωσης δημόσιας δήλωσης στοιχείων φορολογίας εισοδήματος για ελληνικές θυγατρικές και υποκαταστήματα πολυεθνικών ομίλων με τελικές μητρικές οντότητες εγκατεστημένες σε τρίτες χώρες σηματοδοτεί μια ουσιαστική μετατόπιση προς μεγαλύτερη διαφάνεια στη φορολογική πληροφόρηση και ενίσχυση της φορολογικής δικαιοσύνης. Για τις ελληνικές θυγατρικές ή τα υποκαταστήματα των υποκείμενων πολυεθνικών ομίλων, το νέο πλαίσιο συνεπάγεται αυξημένες απαιτήσεις συμμόρφωσης, οργανωτική επιβάρυνση και ανάγκη για πιο συστηματική συλλογή και τεκμηρίωση φορολογικών και χρηματοοικονομικών δεδομένων σε ενοποιημένο επίπεδο, ενώ τίθενται συγκεκριμένες υποχρεώσεις και για τους νόμιμους ελεγκτές αυτών.
